Raunverulegt ójafnvægi í utanríkisviðskiptum þjóðarinnar er minna en opinberar hagtölur gefa til kynna. Eignir Íslendinga í útlöndum hafa verið að aukast á undanförnum árum og skila jafnframt auknum tekjum, en varfærnar uppgjörsaðferðir gera það að verkum að áhrif eignaaukningar-innar virðast lítil. Væri hins vegar tekið tillit til gengishækkana hlutabréfa og hlutabréfasjóða, þá hefði viðskiptahalli síðasta árs verið tugum milljarða króna minni. Benda má á að fjórðungur hreinna eigna íslenskra lífeyrissjóða eru erlendar og hafa skilað ágætri ávöxtun án þess þó að skila sér inn í tekjur þjóðarbúsins. Viðskiptahallinn virðist því vera ofmetinn, a.m.k. á meðan markaðsverð erlendra hlutabréfa í eigu Íslendinga fer hækkandi.

Nefnd iðnaðarráðherra um verndun og nýtingu orkuauðlinda virðist ekki koma auga á að það skortir einkarekstur á sviði orkumála. Reynslan kennir að þar sem einkaréttur og einkaeign ríkir á auðlindum umgangast menn þær af varúð og skynsemi og með langtímahagsmuni í huga. Þess vegna er mikilvægt að fulltrúar einkarekinna fyrirtækja og notenda þeirra gæða sem auðlindirnar skapa komi að frekari úrvinnslu á tillögum nefndarinnar. Jafnframt er afar mikilvægt að einfalda flókið ferli leyfisveitinga og umsagnarferla, en nú geta liðið meira en fimm ár frá umsókn um rannsóknarleyfi þar til fyrsta rannsóknarhola er boruð. Sömu umsagnaraðilar fjalla um málið allt að 20 sinnum.

Með áformuðum breytingum í fyrirliggjandi frumvarpi verður Ríkisútvarpið mun öflugri keppinautur en áður þar sem sveigjanleikinn í rekstrinum verður aukinn og litlar hömlur lagðar á þróun starfseminnar. Skilgreiningin á útvarpsþjónustu í almannaþágu er svo rúm að hún getur náð yfir lang stærstan hluta starfseminnar og því er hætt við að mjög þrengi að keppinautum Ríkisútvarpsins og það fái algjöra yfirburði á markaðnum í krafti 2,7-2,8 milljarða króna skatttekna, með þeim afleiðingum að í heild verði framboð af efni fábreyttara og einhæfara en nú er. Þess vegna verður aldrei friður um Ríkisútvarpið ohf. í fyrirhugaðri mynd, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA.

Miðvikudaginn 8. nóvember n.k. hefst fundaröð Samtaka atvinnulífsins: Atvinnulíf og umhverfi. Þar verður fjallað um íslensk fyrirtæki og áhrif þeirra á umhverfið og staða umhverfismála á Íslandi sett í alþjóðlegt samhengi. Fyrsti fundurinn fer fram í Húsi atvinnulífsins, Borgartúni 35, en á honum verður rætt um útblástur vegna flutninga á sjó og landi.

Framsögur flytja Kristján Ólafsson, deildarstjóri hjá Samskipum og Guðmundur Nikulásson, forstöðumaður innanlandssviðs Eimskips.

Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins og Gunnar Páll Pálsson formaður VR fjalla m.a. um þátt félagasamtaka, stéttarfélaga og félög atvinnurekenda. Hvað geta þessir aðilar gert til að styrkja stöðu hópsins á vinnumarkaði? Fimmtudaginn 9.nóvember. Nánari upplýsingar á vef Vinnumálastofnunar

Ráðstefna um samfélagslega ábyrgð fyrirtækja - 15. nóvember. Skráning og nánari upplýsingar hér.

Í Húsi atvinnulífsins. Framsögur flytja Guðmundur Ágústsson framkvæmdastjóri hjá Alcan og Óskar Jónsson framkvæmdastjóri hjá Norðuráli. Sjá nánar

Ábyrgð íslenskra fyrirtækja á endanlegri skattgreiðslu erlends starfsmanns er að áliti fjármálaráðuneytisins víðtækari en á skattgreiðslum íslenskra ríkisborgara. Samtök atvinnulífsins hafa mótmælt þessari lagatúlkun og skattaframkvæmd við fjármálaráðuneytið án þess það hafi borið nokkurn árangur. Samtökin hafa jafnframt farið fram á að skattayfirvöld setji fram skýrar leiðbeiningar til fyrirtækja um það hvernig skuli haga síðasta launauppgjöri við erlendan starfsmann sem er á förum frá landinu, þannig að þau geti varið sig gegn þessari skattaábyrgð löngu síðar.

Í septembermánuði síðastliðnum voru skráðir 34.140 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 1.628 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 1,2% í ágúst sl. og 1,4% í september 2005. Að mati Vinnumálastofnunar má gera ráð fyrir að atvinnuleysi aukist lítilsháttar í október.

Viðurkenning Jafnréttisráðs árið 2006 hlýtur Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis, SPRON. Að mati ráðsins sýnir SPRON gott fordæmi í jafnréttismálum. Þannig hefur t.d. allt frá árinu 1997 verið unnið eftir virkri jafnréttisáætlun en sérstök jafnréttisnefnd hefur það verkefni að fylgja henni eftir til hlítar. Hjá fyrirtækinu starfa 40 stjórnendur og þar af 21 kona. Frá árinu 2004 hefur konum fjölgað í efstu stjórnendastöðum en formaður stjórnar sjóðsins er Hildur Petersen. Magnús Stefánsson félagsmálaráðherra afhenti viðurkenninguna.

Það virðist há Umhverfisstofnun að hún hefur ekki boðvald í eftirliti sínu með því hvernig sveitarfélög standa að heilbrigðiseftirliti heldur einungis leiðbeinandi hlutverk. Fyrir vikið er erfitt að samræma þetta eftirlit. Rétt kann að vera að breyta núverandi fyrirkomulagi á þessu eftirliti og þá eftir atvikum færa framkvæmdina frá sveitarfélögum til ríkisins. Þetta er meðal þess sem fram kemur í stjórnsýsluúttekt Ríkisendurskoðunar á Umhverfisstofnun. SA hafa ítrekað bent á að óeðlilegt sé að í landinu starfi 10 heilbrigðiseftirlit sem ekki lúti samræmdri stjórnun. Samtökin hafa sett fram ítarlegar tillögur um að ábyrgð á eftirlitinu verði flutt til ríkisins. Svo má fela einkareknum faggiltum skoðunarstofum framkvæmd eftirlitsins.

Ástæðan fyrir því hve lítið er flutt inn af kjöti liggur í þeim afar háu tollum sem lagðir eru á innflutninginn til verndar innlendri framleiðslu. Þá er í gildi tæknileg viðskiptahindrun í því formi að óheimilt að flytja inn ferskar kjötvörur og verður innflutt kjöt að hafa verið frosið í 30 daga. Í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá 9. október segir að almennir tollar á innfluttum kjötvörum verði lækkaðir um allt að 40% þann 1. mars 2007. Ekki á að lækka tolla á mjólkurvörum né ýmsum unnum kjötvörum. Við kynningu málsins er tollalækkununum ætlað að hafa marktæk áhrif á verðlag og því verður að ganga út frá því að 40% lækkun verði á tollum á þeim vörum sem eru í einhverri samkeppni við innlendar kjötvörur, innflutt nautakjöt, svínakjöt og kjúklingakjöt.

Með afnámi tolla og vörugjalda mætti koma matarverði niður á sama stig og í Finnlandi og Svíþjóð, án þess að lækka núverandi lægra þrep virðisaukaskatts (VSK). Stjórnvöld hafa valið aðra og kostnaðarsamari leið en komið hefur fram að meginástæðan fyrir háu verðlagi á matvælum á Íslandi liggur í tollvernd innlendrar kjöt- og mjólkurafurða og brenglandi áhrifum vörugjalda og mishárrar álagningar VSK á matvæli. Útfærsla fyrirhugaðrar tollalækkunar ríkisstjórnarinnar á matvæli liggur ekki fyrir en yfirlýst er að þær eigi að skila umtalsverðum verðlækkunum. Það eru vonbrigði að ekki hafi náðst samstaða um að fella alfarið niður hin úreltu vörugjöld af matvælum.

„Vaxtahækkanir Seðlabankans hafa reynst vanhugsaðar og leitt til mikillar útgáfu erlendra skuldabréfa í íslenskum krónum. Þessi staða hefur leitt til óeðlilegrar styrkingar krónunnar og valdið sjávarútveginum gríðarlegum tekjumissi. Mikilvægt er að Seðlabankinn hefji strax lækkun vaxta og stjórnvöld leiti allra leiða til þess að draga úr þeirri þenslu sem er í efnahagslífinu í samvinnu við aðila vinnumarkaðarins.“ Þetta er meðal þess sem fram kemur í ályktunum aðalfundar LÍÚ, en þar var einnig ályktað um hvalveiðar, starfsskilyrði sjávarútvegsins og um aukið samstarf atvinnurekenda í sjávarútvegi.

Barátta Seðlabankans við ofþenslueinkennin með sífelldri hækkun stýrivaxta er afar ómarkviss og bitnar harkalega á fyrirtækjum í útflutnings- og samkeppnisgreinum, segir í ályktun aðalfundar Samtaka fiskvinnslustöðva. Fundurinn lýsir furðu á þeim aðgerðum í efnahags- og peningamálum sem beinlínis leiði af sér gengishækkun krónunnar, en slíkar aðgerðir grafi um leið undan undan rekstri útflutningsfyrirtækja í landinu. Þá segir m.a. að það skipti gríðarlegu máli fyrir þjóðarbúið og lífskjörin í landinu að við nýtum þau tækifæri sem felast í eðlilegri nýtingu á auðlindum þjóðarinnar, og að kappkosta þurfi að slík nýting verði innan skynsamlegra marka og vandað verði til alls undirbúnings með hliðsjón af umhverfi og náttúruvernd.

Aðstæður í efnahagslífinu eru hagstæðar um þessar mundir ef marka má niðurstöður könnunar Capacent Gallup á stöðu og framtíðarhorfum hjá 400 stærstu fyrirtækjum landsins og ívið betri en í samsvarandi könnun í maí. Horfur eru að vísu lakari þegar litið er 6 og 12 mánuði fram í tímann, en óvissa um framtíðarhorfur er samt minni en í könnunum fyrr á árinu. Áfram er skortur á starfsfólki í mörgum greinum atvinnulífsins, en flest fyrirtæki gera þó ráð fyrir óbreyttum fjölda starfsfólks á næstu sex mánuðum. Könnunin er gerð ársfjórðungslega fyrir Samtök atvinnulífsins, fjármálaráðuneytið og Seðlabanka Íslands.

Háir jaðarskattar íþyngja dönsku atvinnulífi um þessar mundir og fullyrða dönsku samtök iðnaðarins (DI) að skattheimtan stefni hagvexti Danmerkur í voða. Mikill skortur er á starfsfólki í Danmörku en háir jaðarskattar gera það að verkum að erfiðlega gengur að fjölga fólki á vinnumarkaði, fólk vill síður bæta við sig vinnu og erfitt reynist að fá erlent starfsfólk til landsins þar sem hvatinn til vinnu er lítill. Um 14 þúsund vel menntaðir Danir hafa yfirgefið landið til að vinna annars staðar síðustu tuttugu árin og þar spilar skattkerfið stórt hlutverk. Mikill meirihluti þeirra segir háa skatta ástæðu þess að þeir flytji ekki aftur heim.

Um níu af hverjum tíu fyrirtækjum í Danmörku sem hafa ráðið til sín erlent starfsfólk segja reynsluna af því vera jákvæða og hyggjast halda því áfram. Aðeins tvö prósent fyrirtækja telja reynslu af ráðningu erlends starfsfólks vera neikvæða. Þetta kemur fram í nýlegri könnun DI, dönsku samtaka iðnaðarins, meðal rúmlega 600 danskra fyrirtækja. Mikill skortur er á starfsfólki í Danmörku og hyggjast um 40% danskra fyrirtækja bregðast við með því að ráða til sín erlent starfsfólk.

Áttatíu prósent Dana eru á þeirri skoðun að tímabært sé að hefta áralangan vöxt hins opinbera. Þetta kemur fram í nýlegri könnun fyrir DI, dönsku samtök iðnaðarins. Að þeirra mati er ofvöxturinn farinn að nálgast hættumörk en Danir njóta þess vafasama heiðurs að vera í fararbroddi á heimsvísu hvað varðar hlutfall opinberra starfsmanna á vinnumarkaði. DI segir Dani ekki hafa efni á þessari útþenslu lengur, nauðsynlegt sé að skýra hlutverk hins opinbera betur og bjóða út ákveðin verkefni til einkaaðila til að ná fram hagræðingu. Yfir 70% Dana eru fylgjandi því að einkaaðilar taki að sér veitingu opinberrar þjónustu svo fremi sem gæði þjónustunnar haldist.

Á vettvangi Útflutningsráðs er nú unnið að undirbúningi viðskiptasendinefnda árið 2007. Liður í þeim undirbúningi er könnun þar sem íslenskum fyrirtækjum gefst kostur á að hafa áhrif á val ráðsins á áfangastöðum. Hægt er að taka þátt í könnuninni á vef Útflutningsráðs fram til 10. nóvember. Þátttaka í könnuninni er yfirlýsing um áhuga en ekki skuldbindandi á nokkurn hátt.

Páll Harðarson, stjórnarformaður Landsnets hf., flutti áhugavert erindi á Orkuþingi um eignarhald orkufyrirtækja og fór yfir rök með og á móti einkavæðingu þeirra. Rétt er að taka fram að Páll lýsti þar eigin sjónarmiðum en talaði ekki fyrir hönd Landsnets. Hann sagði helstu rökin gegn því að einkavæða orkufyrirtæki á Íslandi vera þau að íslensk raforkufyrirtæki hafi til þessa staðið sig ágætlega. Svigrúm til að gera enn betur virðist þó vera til staðar og reikna megi með að einkavæðing geti leyst úr læðingi krafta sem ella myndu ekki nýtast. Einkavæðing myndi jafnframt skapa trúverðugri umgjörð um stórar og þjóðhagslega mikilvægar fjárfestingar tengdri stóriðju.

Þorkell Helgason, orkumálastjóri, flutti inngangserindi á Orkuþingi sem fram fór í Reykjavík. Þar fjallaði hann um orkumál í víðu samhengi en auk þess að fjalla um olíuverð, þróun þess og áhrif verðhækkana, þá ræddi hann um hlut orku í þjóðarbúskap Íslendinga. Hann benti á að óbeinn útflutningur á orku, í formi áls og kísiljárns, er þegar verulegur og sagði jafnframt ljóst að innan tíðar myndu Íslendingar flytja út meira af orku í formi áls en flutt er inn til landsins í formi eldsneytis.