Seðlabankinn gaf út tölur um viðskiptahalla og erlenda skuldastöðu fyrir árið 2006 6. mars síðastliðinn. Niðurstaðan var sú að viðskiptahallinn hefði numið 305 milljörðum króna eða 26,7% af VLF og að hrein skuldastaða í árslok hefði verið neikvæð um 120% af VLF. „Þessar tölur eru ótrúlega háar og ættu að vekja skelfingu meðal allra sem eiga hagsmuna að gæta í íslensku efnahagslífi. Samt virtust viðbrögð almennt vera furðu róleg og fæstir í raun trúa því að eitthvað mikið sé að í efnahagslífinu” segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, og segir ekki ólíklegt að raunverulegur viðskiptahalli sé jafnvel innan við helmingur af því sem fram hefur komið. Mikilvægt sé að Seðlabankinn hafi forgöngu um að koma fram með tölur sem skýri betur raunverulega stöðu íslenska þjóðarbúsins. Það þurfi m.a. að gera með því að meta raunvirði fjárfestinga Íslendinga erlendis og setja fram talnaefni um söluhagnað og aðrar verðbreytingar á erlendum eignum og skuldum.

Íslendingar standa í þeirri trú að þeir verði orðnir fleiri en hálf milljón árið 2050. Þetta er meðal niðurstaðna nýrrar Capacent Gallup könnunar á framtíðarviðhorfum Íslendinga fyrir SA. Til að þetta gangi eftir þarf íbúafjöldi höfuðborgarsvæðisins að tvöfaldast. Samtök atvinnulífsins eru heldur hógværari og telja í nýrri mannfjöldaspá að Íslendingar verði um 400 þúsund árið 2050. Til að sú spá gangi eftir þurfa fleiri að flytja til landsins en frá því næstu áratugina þannig að á landinu verði um 40 þúsund manns af erlendu bergi brotnir árið 2050 eða um 10% íbúa. Samkvæmt spánni verða Íslendingar 80 ára og eldri um 45 þúsund árið 2050 en þeir eru 9 þúsund í dag. Sameinuðu þjóðirnar virðast hafa minnst álit á frjósemi Íslendinga en samkvæmt mannfjöldaspá SÞ verða Íslendingar 355 þúsund árið 2050.

SA hafa ásamt Samtökum iðnaðarins, SVÞ - Samtökum verslunar og þjónustu og Samtökum ferðaþjónustunnar gert alvarlegar athugasemdir við reglugerðir samgöngu-ráðuneytisins um aksturs- og hvíldartíma ökumanna. Gagnrýnt er að það er nánast ómögulegt fyrir atvinnubílstjóra að vinna starf sitt án þess að eiga á hættu að fá háar sektir fyrir. Sektir eru nú mun hærri en áður og getur hálftíma umframakstur kostað ökumenn 50 þúsund krónur. Ekki er tekið tillit til aðstæðna á vegum, ófærðar og erfiðra veðurskilyrða. Reglugerðirnar munu leiða til hærri flutningskostnaðar og um leið hærra vöruverðs á landsbyggðinni.

ÍSLAND 2050 – TVEIR Á MÓTI EINUM er yfirskrift aðalfundar SA sem fram fer á Hótel Nordica þann 17. apríl næstkomandi. Vísað er til þess að árið 2050 stefnir í að það verði tveir Íslendingar á vinnumarkaði fyrir hvern ellilífeyrisþega. Íslenska þjóðin er að eldast en í dag eru fimm Íslendingar á vinnumarkaði fyrir hvern ellilífeyrisþega. Þessi þjóðfélagsbreyting sem nú er hafin er í raun ávísun á miklar breytingar á fjölmörgum sviðum. Á fundinum verður kynnt ný könnun Capacent Gallup á viðhorfum Íslendinga til framtíðarinnar. Trúir þjóðin því að kreppa sé framundan? Búast Íslendingar við stórkostlegum framförum í læknavísindum og breytingum á orkumálum Íslendinga? Verður búið að tvöfalda hringveginn árið 2050 og Ísland orðið hluti af ESB?

Á aðalfundi SA næstkomandi þriðjudag mun Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, stýra umræðum um framtíðarhorfur lands og þjóðar. Þátt taka Guðfinna S. Bjarnadóttir fv. rektor HR,  Karl Wernersson Milestone, Þór Sigfússon forstjóri Sjóvá, Þóra Helgadóttir hagfræðingur í greiningardeild Kaupþings og Þórður Friðjónsson, forstjóri Nordic Exchange á Íslandi.

Samkvæmt nýju spálíkani um íbúðafjárfestingar, munu íbúðafjárfestingar dragast saman næstu misserin. Ekki er búist við því að fjárfestingin taki við sér fyrr en raunverð fasteigna taki að hækka á nýjan leik, eða um það bil 2-4%. Gunnar Haraldsson og Magnús Árni Skúlason hjá Reykjavík Economics unnu spálíkanið með stuðningi SA og fjármálaráðuneytis. Ein meginforsendan fyrir verkefninu var að kanna hvort íbúðafjárfestingar væru þensluhvetjandi og hvort umframframboð væri að myndast á markaðinum. Í niðurstöðum þeirra segir að í kjölfar mikils nýbyggingaframboðs á undanförnum misserum muni íbúðafjárfesting dragast verulega saman á fyrri hluta árs 2007. Jafnvægi framboðs og eftirspurnar á íbúðamarkaði muni að öllum líkindum nást á árunum 2008 og 2009.

Samkvæmt nýútkomnum tölum Seðlabankans virðast íslenskir fjárfestar hafa orðið fyrir meiri háttar hremmingum ár eftir ár í fjárfestingum sínum erlendis en haldið samt ótrauðir áfram fjárfesta og tapa fjármunum. Skuldir þjóðarinnar umfram eignir eru samkvæmt bankanum um 1354 milljarðar króna eða 119,5% af vergri landsframleiðslu. Slík skuldastaða er ógnvænleg og því er það merkilegt að í atvinnulífi landsmanna skuli lítið heyrast um varnaðarorð. Ástæðan er eflaust sú að það umhverfi sem birtist í hagtölum Seðlabankans er afar framandi flestum sem starfa í atvinnulífinu og fylgjast með gangi þess. Miðað við eðlilega áxöxtun vanmetur Seðlabankinn eignir Íslendinga erlendis um allt að 400 milljarða króna. Það er því nauðsynlegt að fram fari gagnger bragarbót á talnagrunni Seðlabankans áður en það verður almenn skoðun út um heim að Ísland sé að fara á hausinn á meðan efnahagslífið stendur í raun sterkari fótum en nokkru sinni fyrr.

Hætt er við að Ísland teljist ekki jafn áhugaverður kostur fyrir erlendar fjárfestingar eftir að stækkun álversins í Straumvík var hafnað. Eftir áralangan undirbúning að stækkun álversins í Straumsvík í samræmi við gildandi reglur breytti bæjarstjórn Hafnarfjarðar leikreglunum á lokasprettinum og setti málið í dóm kjósenda. Það er atvinnulífinu afar mikilvægt að leikreglur allar sem um það gilda séu einfaldar, skýrar og gegnsæjar. Forsenda uppbyggingar og framþróunar er stöðugleiki í efnahagslífi og stjórnarfari en niðurstaða atkvæðagreiðslunnar í Hafnarfirði hlýtur að verða umhugsunarefni öllum þeim sem hafa í hyggju að efna til uppbyggingar nýs reksturs eða umfangsmikillar stækkunar á núverandi rekstri.

Evrópusamtök atvinnulífsins, BUSINESSEUROPE, segja það grundvallaratriði að þjóðir heims taki höndum saman um viðbrögð við loftslagsbreytingum. Ákvarðanir leiðtoga Evrópusambandsins í orku- og loftslagsmálum séu mikilvægar en tryggja verði samkeppnishæfni Evrópu. Evrópusamtök atvinnulífsins telja því rétt að fram fari alþjóðlegar viðræður þar sem þjóðir heims taki á sig sambærilegar skuldbindingar og ríki ESB, en þau hafa sett sér að hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa í Evrópu verði 20% árið 2020. Sambærilegt hlutfall hér á landi er 72%.

Samtök atvinnulífsins, Samtök iðnaðarins og SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu, hafa skilað umsögn til umhverfisráðuneytis um drög að nýrri reglugerð um merkingu erfðabreyttra matvæla. Í henni er m.a. bent á að Evrópureglugerðirnar, sem nýja reglugerðin byggir á, hafi ekki verið teknar inn í EES samninginn og því beri Íslandi engin skylda til að taka þær upp að svo stöddu. Bent er á að ekkert mat sé lagt á áhrif reglugerðarinnar en hún muni hafa í för með sér aukinn kostnað fyrir fyrirtækin í landinu og stríði þar með gegn áformum um lækkun matarverðs. Skilgreining á erfðabreyttum matvælum í reglugerðardrögunum sé jafnframt önnur en hjá ESB sem samtökin telja fráleitt. Nauðsynlegt sé að efna til öfgalausrar og upplýsandi umræðu um erfðabreytt matvæli á Íslandi.

Í stjórnsýsluúttekt Ríkisendurskoðunar á Vinnueftirliti ríkisins koma fram margar athyglisverðar ábendingar. Ríkisendurskoðun leggur til að stór hluti þess eftirlits með atvinnurekstri sem Vinnueftirlitið sinnir í dag verði færður til faggiltra skoðunarstofa. Eins er lagt til að eftirlit Vinnueftirlitsins beinist að því fyrst og fremst að aðgæta hvort innra starf fyrirtækjanna sé eins og ætlast er til samkvæmt lögum og reglugerðum. Hvort gert hafi verið áhættumat og hvort öryggistrúnaðarmenn og verðir séu að störfum hjá fyrirtækjunum enda liggur meginábyrgð á því að skapa gott vinnuumhverfi hjá atvinnurekendum. Ríkisendurskoðun leggur áherslu á að eftirlitið verði að vera hlutlægt, gegnsætt og fyrirsjáanlegt. SA taka undir með Ríkisendurskoðun í veigamiklum atriðum en benda á að hafa verði náið samráð við atvinnulífið við innleiðingu tillagna stofnunarinnar.

SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu hvetja stjórnvöld til að hraða framgangi útvistunarstefnu ríkisins um þjónustukaup með því að ráðuneyti og fyrirtæki á þeirra vegum setji sér sem fyrst mælanleg markmið um útvistun þjónustuverkefna. Í ályktun aðalfundar SVÞ segir að samtökin telji óásættanlegt að einungis sé endurgreiddur virðisaukaskattur af kaupum ríkisfyrirtækja af þjónustu einnar atvinnugreinar þótt það sé í sjálfu sér gott skref. Stjórnvöld verði að gæta jafnræðis þjónustufyrirtækja á almennum markaði í viðskiptum við ríkið með því að sami háttur verði hafður á um öll þjónustukaup hins opinbera. Ekki megi dragast að skipa málum með þeim hætti. SVÞ skora jafnframt á stjórnvöld um að leggja niður úrelt vörugjöld á heimilistæki og sætindi. Sjá nánar um aðalfund SVÞ á vef samtakanna.

Samtök atvinnulífsins mótmæla harðlega nýjum tillögum um víðtækar og hömlulausar heimildir til Umferðarstofu til að innheimta gjald fyrir veitta þjónustu. Að mati samtakanna jafngildir tillagan því að stofnuninni verði heimilt að leggja skatt á greiðendur skráningargjalda bifreiða og annarar þjónustu sem stofnunin veitir. Gjaldtakan er bundin í lögum og einokar Umferðarstofa þessa þjónustu. Hvergi er að finna neitt sem veitt getur stofnuninni aðhald í að takmarka gjaldtökuna. Tillagan sem fyrir Alþingi liggur er fordæmalaus og felur í sér nýja og útvíkkaða skilgreiningu á gjaldi fyrir veitta þjónustu sem Samtök atvinnulífsins munu leitast við að fá hnekkt verði tillagan að lögum.

Finna þarf form á frjálsum samningum á milli fyrirtækja og þeirra aðila sem fara með málefni þeirra sem búa við skerta starfsorku. Sníða þarf ráðningarsamninga að þörfum þessa hóps með sveigjanlegum vinnutíma og afkastakröfum og láta kostnað vegna greiðslu launa í veikindum falla á sameiginlegan sjóð. Þetta sagði Hannes G. Sigurðsson, aðstoðar-framkvæmdastjóri SA, á ráðstefnu um ný tækifæri til atvinnuþátttöku. Hannes sagði íslenskan vinnumarkað sveigjanlegan sem kæmi fólki með veika stöðu vel. Forðast ætti að grípa til íþyngjandi stjórnvaldsákvarðana til að tryggja aukna atvinnuþátttöku öryrkja sem óhjákvæmilega yrðu umdeildar og gætu skapað hættu á útbreiddri sniðgöngu meðal fyrirtækja.

Í viðhorfskönnun sem Rannsóknasetur verslunarinnar lét gera meðal eldri borgara í lok febrúar kemur í ljós að um 66% þeirra sem eru á eftirlaunaaldri, eða eru að komast á þann aldur, telja að verslunarstörf henti eftirlaunaþegum mjög vel eða frekar vel. Könnunin er liður í stærri rannsókn sem Rannsóknasetur verslunarinnar vinnur að varðandi starfsmannamál í verslunum og aukna atvinnuþátttöku eldri borgara og öryrkja. Könnunin náði til 800 manna hóps fólks á aldrinum 65 – 71 árs og byggði á 400 manna tilviljanaúrtaki úr þjóðskrá og sambærilegu úrtaki úr félagaskrá Landssambands eldri borgara.

Bæta á hag þeirra einstaklinga sem búa við skerta starfsorku vegna örorku og auka atvinnuþátttöku þeirra. Þetta er einróma niðurstaða nefndar forsætisráðherra sem falið var að koma með tillögur um hvernig endurskoða mætti örorkumat og efla starfsendurhæfingu ásamt því að einfalda og bæta þjónustu. Í nefndinni sátu fulltrúar stjórnvalda, ASÍ, SA, lífeyrissjóða og Öryrkjabandalagsins. Nefndin telur að huga þurfi sérstaklega að þeim sem horfið hafi af vinnumarkaði af ýmsum ástæðum og að brýn þörf sé á að breyta núverandi fyrirkomulagi örorkumats. Óbreytt ástand og áframhaldandi fjölgun lífeyrisþega hafi í för með sér vaxandi útgjöld vegna aukinna bótagreiðslna ríkis og lífeyrissjóða.

Í ályktun aðalfundar Samtaka ferðaþjónustunnar er góðu gengi í íslenskri ferðaþjónustu á síðasta ári fagnað. Aukning gjaldeyristekna um 18%, fjölgun erlendra ferðamanna um 13% og aukning gistinátta á hótelum og gistiheimilum um 10% sé árangur sem hafi m.a. skapast af hagstæðri gengisþróun og auknu sætaframboði til landsins. Miklar breytingar hafi orðið á markaðsstarfi og því sé mikilvægt að horfa til framtíðar við skipulag landkynningar og markaðsmála í síaukinni samkeppni á alþjóðamarkaði. Í ályktuninni er ítrekuð sú skoðun ferðaþjónustunnar að skilja eigi á milli markaðsstarfsemi og annarrar stjórnsýslustarfsemi Ferðmálastofu.

Hagvöxtur á Íslandi verður í framtíðinni drifinn áfram af fyrirtækjum sem reiða sig á vel menntað starfsfólk, ekki síst á í iðn- og tæknigreinum. Efla verður raungreinakennslu á öllum skólastigum og bæta árangur nemenda, segir í ályktun Iðnþings Samtaka iðnaðarins. Ennfremur segir að mannauð fyrirtækja þurfi að efla með öllum ráðum, ekki síst gegnum menntakerfið sem sé meginuppspretta þess auðs. Auka verði þátt atvinnulífsins í stjórnun skóla sem sinni þörfum þess fyrir menntaða starfsmenn. Í því felist sameiginlegur ávinningur stjórnvalda, atvinnulífs, skóla og nemenda. Í ályktuninni er einnig rætt um nýtingu náttúruauðlinda og segir m.a. að skapa verði sátt um skynsamlega nýtingu þeirra. Sjá ályktunina í heild á vef SI

Landssamband íslenskra útvegsmanna og Samtök fiskvinnslustöðva hafa stofnað Samtök atvinnurekenda í sjávarútvegi. Um er að ræða samstarfsvettvang samtaka atvinnurekenda í sjávarútvegi, sem starfa innan Samtaka atvinnulífsins. Meginhlutverk samstarfsins felst í nánara samstarfi og samþættingu verkefna er varða kynningar- og ímyndarmál sjávarútvegsins, auk umhverfismála og annarra verkefna er varða sameiginlega hagsmuni. Sjá nánar á vef LÍÚ.