Þegar rætt er um hátt framkvæmdastig í landinu beinist athyglin oftast að miklum fjárfestingum vegna stóriðju, enda vega þær þyngst í fjárhæðum. Við mat á umfangi framkvæmda skiptir þó einnig miklu máli að fjárfesting í íbúðarhúsnæði hefur vaxið samfellt allan þennan áratug. Aukning íbúðabygginga á árunum 2000-2007 umfram meðaltal síðasta áratugar nemur væntanlega um 160 milljörðum króna og samsvarar því að almenningur hafi byggt álver og tilheyrandi virkjun og rúmlega það. Á grundvelli fyrirliggjandi vísbendinga um kostnaðarsamsetningu og vægi innlendra og erlendra starfsmanna áætla SA að þensluáhrif hinnar miklu aukningar í íbúðabyggingum á innlendan markað samsvari byggingu a.m.k. tveggja álvera og tilheyrandi virkjana.

Örorkulífeyrisgreiðslur lífeyrissjóða munu aukast verulega á komandi árum, m.a. vegna fjölgunar öryrkja og lækkandi aldurs þeirra. Þær voru 5 milljarðar króna 2005 en framreikningar benda til að þær aukist  í 8 milljarða 2015 og tæplega 10 milljarða 2025, þ.e. tvöfaldist á næstu tveimur áratugum. Örorkulífeyrisgreiðslur Tryggingastofnunar munu hins vegar aukast mun hægar, úr rúmum 10 milljörðum í 12 milljarða króna á sama tímabili. Tryggingastofnun greiðir nú 1,7 milljörðum króna lægri örorkubætur en ella vegna tekjutengingar við örorkugreiðslur lífeyrissjóða og mun sú tala hækka í 2,6 milljarða árið 2025.

„Danska árásin“ á íslenskt efnahagslíf getur valdið meiri skaða en virtist þegar hún hófst. Gengi krónunnar virðist ekki hækka aftur þrátt fyrir 0,75% hækkun á stýrivöxtum Seðlabankans og baráttan gegn verðbólgunni verður erfiðari en ella, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA. Hann segir ákveðins kæruleysis hafa gætt að undanförnu gagnvart hættunni af vaxandi verðbólgu og lýsir áhyggjum af miklum verðbólguvæntingum sem sjálfar geta stuðlað að aukinni verðbólgu og eru því hættulegar efnahagslífi og hag heimila. Þá leggur Vilhjálmur áherslu á mikilvægi aðhalds í útgjöldum ríkis og sveitarfélaga.

Meiri árangur – mögnuð áskorun. Þannig hljómar yfirskriftin á opinni dagskrá aðalfundar SA á Hótel Nordica þriðjudaginn 25. apríl kl. 15. Fjallað verður um miklar framfarir og mikinn árangur atvinnulífsins og sjónum beint að framhaldinu. Hvernig höldum við áfram að bæta árangurinn á tímum vaxandi alþjóðlegrar samkeppni? Hvað segja fulltrúar ólíkra atvinnugreina? Hvað segir unga fólkið? Hvað segir einn af ritstjórum Financial Times? Og forsætisráðherra?

Ríkisstjórnin hefur samþykkt frumvarp félagsmálaráðherra varðandi aðgengi ríkisborgara átta nýrra aðildarríkja ESB að íslenskum vinnumarkaði frá og með 1. maí nk. Lagt er til að þeim verði heimilt að koma hingað til lands í atvinnuleit og ráða sig til starfa hér á landi án sérstakra atvinnuleyfa, en að atvinnurekendum beri að tilkynna Vinnumálastofnun um ráðningu þeirra innan tíu virkra daga og að ráðningarsamningur fylgi tilkynningunni. Samtök atvinnulífsins fagna afnámi kröfunnar um atvinnuleyfi fyrir þetta fólk, sem draga mun úr reglubyrði fyrirtækja og stuðla að betra jafnvægi á íslenskum vinnumarkaði, að ógleymdu því hagræði sem þetta mun hafa í för með sér fyrir viðkomandi starfsfólk.

Í febrúar sl. voru skráðir 46.704 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.338 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá, eða 1,6% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið einnig 1,6% í janúar sl. en 2,8% í febrúar 2005. Að mati Vinnumálastofnunar er líklegt að atvinnuleysið breytist lítið í mars og verði á bilinu 1,4-1,7%.

Samtök atvinnulífsins hafa gefið út Íslenska lífeyriskerfið í umbreytingu. Þar er í fyrsta sinn lagt mat á samspil almannatrygginga og lífeyrissjóða næstu áratugina en líkur eru á að smám saman verði hlutverk lífeyrissjóðanna yfirgnæfandi þegar kemur að greiðslu lífeyris í stað hins opinbera. Í skýrslunni er dregin upp mynd af framtíðarþróun íslenska lífeyriskerfisins og þeim áskorunum sem það stendur frammi fyrir. Til að varpa ljósi á þessar áskoranir gerðu SA könnun á tryggingafræðilegum uppgjörum 15 lífeyrissjóða. Um framreikning á lífeyrisgreiðslum næstu áratugi sá Bjarni Guðmundsson, tryggingastærðfræðingur.

Niðurstöður úr nýrri könnun IMG Gallup á stöðu og framtíðarhorfum í atvinnulífinu bera vitni um þá miklu þenslu sem ríkir í efnahagslífinu um þessar mundir. Stjórnendur meta stöðu fyrirtækjanna góða og almenn tilhneiging er til þess að hagnaður og framlegð fyrirtækja fari vaxandi. Mikill skortur er á starfsfólki og víða eru áform um fjölgun þess. Fjárfestingarstig helst hátt. Að jafnaði telja stjórnendur að verðbólgan verði yfir þolmörkum Seðlabankans, launaskrið verði töluvert, gengi krónunnar muni síga og vextir Seðlabankans hækki verulega á árinu. Svör stjórnenda í sjávarútvegi skera sig nokkuð úr þar sem mat á stöðu og framtíðahorfum markast mjög af því hve hágengi krónunnar hefur kreppt að afkomu greinarinnar.

Ernest-Antoine Seillière forseti UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins, ávarpaði leiðtogafund ESB á dögunum. Í erindi sínu varaði Seillière við tilhneigingu til einhvers konar verndarstefnu sem orðið hefur vart innan sambandsins nýverið, þar sem tilteknar ríkisstjórnir hafa beitt sér gegn samruna fyrirtækja yfir landamæri, einkum á sviði orkumála. Seillière fjallaði m.a. um mikilvægi frjálsra þjónustuviðskipta, aukins sveigjanleika á vinnumarkaði og minni reglubyrði fyrirtækja. Mikla athygli vakti að Jacques Chirac forseti Frakklands yfirgaf salinn þegar Seillière hóf að flytja ræðu sína á ensku, en Seillière er fyrrverandi formaður frönsku samtaka atvinnulífsins. SA og SI eru meðal aðildarsamtaka UNICE.

Allt bendir til þess að Íslensk stjórnvöld muni standa við skuldbindingar sínar samkvæmt Kyoto-bókuninni við loftslagssamning Sameinuðu þjóðanna. Mikilvægt er samt að kannað verði hvaða möguleikar eru til öflunar útstreymisheimilda erlendis frá og eins hvort hagkvæmt geti verið að auka kolefnisbindingu innan lands.

Mistök í sameiginlegri hagstjórn ríkis, sveitarfélaga og Seðlabanka eiga stærstan þátt í þeim vanda sem samkeppnis- og útflutningsgreinarnar eiga við að etja. Því er rangt að stilla hátækni og stóriðju upp sem andstæðum eins og borið hefur á undanfarið, segir í ályktun Iðnþings Samtaka iðnaðarins. Í ályktuninni er m.a. fjallað um kosti einkarekstrar, stofnun sameinaðs atvinnuvegaráðuneytis og nauðsyn endurskoðunar á stoðkerfi atvinnulífsins. Þá segir að halda beri áfram að efla Nýsköpunarsjóð og auka sjálfstæði hans undir stjórn atvinnulífsins, en lagst er gegn öllum hugmyndum um að leggja sjóðinn undir nýja ríkisstofnun.

Stjórn SVÞ - Samtaka verslunar og þjónustu telur að endurskilgreina þurfi þjónustuhlutverk ríkisins og færa fleiri verkefni til einkaaðila. Þetta kom fram á aðalfundi samtakanna, en þar var kynnt ný skýrsla sem Viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík vann fyrir SVÞ, Mikilvægi þjónustugeirans fyrir íslenskan þjóðarbúskap. Í skýrslunni kemur fram að með útvistun verkefna væri hægt að draga úr útgjöldum hins opinbera, bæta gæði verkefna og efla einkageirann í sömu andrá.

Hlutfall þeirra sem starfa við rannsóknir af heildarfjölda á vinnumarkaði er hæst á Íslandi þegar borin eru saman löndin innan EES og fleiri lönd. Hér starfa 2,24% við rannsóknir en hlutfallið er næst hæst í Finnlandi, 2,09%. Meðaltalið innan EES er 0,86%. Ef einungis er horft til einkageirans er Ísland í þriðja sæti með 0,81% en Finnland í efsta sæti með 1,13%. EES-meðaltalið fyrir einkageirann er 0,35%. Þetta er meðal niðurstaðna rannsóknar Eurostat, tölfræðistofnunar ESB.

Berta S. Ólafsdóttir hefur hafið störf sem móttökuritari hjá Samtökum atvinnulífsins. Berta er hárgreiðslumeistari að mennt og hefur áður meðal annars starfað hjá Nathan & Olsen hf. og hjá Ríkisendurskoðun.

 

 

Fundaröð SA með útskriftarnemum framhaldsskóla er nú lokið. Yfirskrift hennar var Ætlar þú að vinna úti? en að þessu sinni sóttu fulltrúar SA heim fimm skóla og ræddu við alls um 400 nemendur um framtíð lands og þjóðar og hvaða leiðir þau ætluðu sér að fara í framtíðinni, hvaða menntun  þau hygðust sækja sér, við hvað þau vildu helst starfa, hvar þau vildu helst búa, og hvernig Ísland gæti nýtt sér þau tækifæri sem eru fyrir hendi til að sækja fram á tímum aukinnar alþjóðlegrar samkeppni. Það sem upp úr stendur eftir heimsóknir SA er jákvætt viðhorf nemendanna til framtíðarinnar og þeirra áskorana sem Ísland stendur frammi fyrir.

Útflutningsráð skipuleggur viðskiptaráðstefnu og viðskiptasendinefnd til Bretlands dagana 24. til 28. maí nk. og mun forseti Íslands, hr. Ólafur Ragnar Grímsson, setja ráðstefnuna og flytja ávarp. Þá hefur Útflutningsráð ákveðið að hefja undirbúning viðskiptasendinefndar til San Francisco um miðjan maí eða í byrjun júní 2006.